تحلیل وضع امنیتی موجود - 1
تحلیل وضع امنیتی موجود - 1
نیما راشدان
در ایران ما، کارزاری بزرگ برای به رسمیت شناختن حق تعیین سرنوشت مردم در جریان است. فراتر از گزارشات خبری دردناک، راهبران حرکت مدنی ناگزیر از ارزیابی مستمر شرایط امنیتی موجود و توازن قوا میان بازیگران اصلی صحنه اند.
الف - ماشین سرکوب
1 – جمهوری اسلامی ایران صاحب یکی از بهترین سخت افزارهای سرکوب در جهان است، نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در طرح نوین سازماندهی با بهره گیری از توان نیروی مقاومت بسیج پرتعداد ترین سخت افزار سرکوب را در اختیار حاکمیت ایران قرار می دهد.
2 – نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران و یگانهای ويژه پاسداران که در میانه تحول و نوسازی از نیروی سرکوب زمینی به پلیس حرفه ای ضد شورش اند.
3 – راهبرد وزارت اطلاعات ایران، راهبری ضد تشکیلات است تا ضد شورش. گرایش امنیت داخلی در وزارت اطلاعات بیشتر گرایش سیاسی است تا امنیتی.
4 – ماشین پروپاگاندا: صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران بازوی اصلی ماشین پروپاگاندای حاکمیت است. سازمان تبلیغات اسلامی و ائمه جمعه نیز از دیگر دستگاههای بسیج توده ای در ایرانند.
ب – سرکوب و اعتراضات فعلی
1 - راهبرد حاکمیت در درگیری سپاه به شرح ذیل است: استفاده گسترده از نیروهای معاونت اطلاعات عملیات ستاد مشترک در شناسایی، استفاده از کادر یگانهای نیروی زمینی در سرکوب با لباس شخصی ، استفاده از نیروی مخصوص سپاه – مجهز به خودروهای زرهی ضد شورش چینی و در فاز آخر سرکوب، مشت آهنین و حکومت نظامی. توجه به این نکته کاملا ضروری است که ورود پرسنل نیروی زمینی سپاه آخرین فاز درگیری در ایران است و اگر نیروی زمینی سپاه با استفاده از ابزار زرهی قادر به کنترل تظاهرات نباشد، نظام سیاسی تسلیم شده، سقوط خواهد کرد.
2- تظاهرات اخیر نخستین آزمایش یگانهای ویژه نیروی انتظامی برای کنترل تظاهرات دامنه دار بود، همانطور که از تصاویر و اخبار رویدادها مشخص است، نیروی موتورسوار یگان ویژه در ساعات نخستین تظاهرات نسبتا محدود روزهای شنبه و یکشنبه از کنتزل جمعیت تظاهر کننده بازماند، توان موتوری نیروی انتظامی به حداقل رسیده و مدیریت نیرو ناچار از توقف مانور موتوری در شهر تهران شد. نیروی انتظامی ایران به لحاظ اتکای صرف به پرسنل فاقد انگیزه وظیفه ناتوان از کنترل تظاهرات دامنه دار شهری است.
3 – وزارت اطلاعات ایران اساسا تنها برای دستگیری رهبران گروهها و احزاب سیاسی، قومی و … و مبارزه با حرکات سازماندهی شده تشکیلاتی تجهیز شده است. سخت افزار وزارت اطلاعات مجهز به پرسنل محدودی برای شنود تماس های تلفنی و مراقبت ویدئویی رفت و آمدهاست. ادارات اطلاعات شهرستانها فاقد نیروی انسانی و سخت افزار کنترل اعتراضات گسترده مردمی اند. راهبرد فعلی وزارت اطلاعات با همکاری اطلاعات سپاه بازداشت افرادی که است که به زعم وزارت اطلاعات، به میلینگ لیست ها، لیست تلفن و آدرس فعالان سیاسی ستادهای میرحسین و کروبی دسترسی دارند. اساس حرکت وزارت اطلاعات بر این گمانه کاملا اشتباه استوار است که مردم معترض در خیابانها توسط ستادهای کروبی و موسوی سازماندهی شده اند.
4 – ماشین پروپاگاندای جمهوری اسلامی ایران، مانند تمام دستگاههای ارتباطی توتالیتر فاقد توان ارائه تصویری رنگی و یا حتی سیاه و سفید از وقایع می باشد، تنها یک قرائت از وقایع می تواند به عنوان حقیقت مطلق و دیدگاه رهبری به شهروندان ارائه شود، وظیفه دیگر صدا و سیما دعوت شهروندان به آرامش، ایجاد رعب عمومی و ایفای نقش بیسیم رهبری شبه نظامیان برای سرکوب است. صدا و سیما موظف است از آغشته شدن شمار بیشتری از شهروندان به مناقشه موجود جلوگیری کرده، شهروندان را در خانه نگاه دارد. بنگاههای اقتصادی را به ادامه کار تشویق کرده ، تصویری از رهبر و مسئولین مسلط و جبار را به نمایش گزارد. مسئولین صدا و سیما به خوبی می دانند با گسترش اعتراضات، صدا و سیما مخاطبان خود را به سرعت از دست داده، شهروندان کشور در ابعاد میلیونی برای کسب خبر به سراغ رادیوهای موج کوتاه، گیرنده های ماهواره و کانالهای خبررسانی شفاهی می روند.
ج – منظره کلی سرکوب
توانایی دستگاه سرکوب جمهوری اسلامی ایران در مهار اعتراضات حاضر عمیقا محل تردید است.
1 - میزان ابتلای جمعیت کشور به پدیده اعتراض خیابانی، حتی در مقیاس جهانی تاریخی است. در سی سال گذشته و در هیچیک از کشورهای جهان اعتراضاتی به وسعت اعتراضات امروز ایران واقع نشده. توازن ماشین سرکوب و جمعیت تظاهرکننده در شهرهای بزرگ کشور به شدت به نفع اعتراض کنندگان است. حتی اگر شمار تظاهر کنندگان فعلی 90% کاهش یابد، بر اساس معیارهای دانش فنی سرکوب، دستگاه سرکوب قادر به سرکوب سخت نخواهد بود. سخت افزار سرکوب ایران در تهران و پنج شهر بزرگ کشور و چهارپایانه با مختصات واگرایی قومی، مذهبی و قاچاق مستقر است. نیروی انسانی سرکوب خصوصا در شهرهای کوچک کشور چنان ناچیز است که در صورت گسترش اعتراضات به شهرستانها، امکان مقاومت ماشین سرکوب تنها در شهرهای بزرگ، آنهم برای زمان محدود، قابل تصور است. بر اساس ناآرمیهای گذشته که نمونه بارز آن ناآرامیهای اسلامشهر و قزوین می باشند، کنترل شهرهای کوچک در صورت سرکوب سخت در کسری از روز به دست معترضین خواهد افتاد و این درحالیست که درصد قابل توجهی از جمعیت حاشیه ایران، به لحاظ درگیریهای عراق و افغانستان و بازارچه های مرزی سلاح ارزان، مسلح اند.
2 – نیروی زمینی سپاه پاسداران و دو واحد بزرگ مکانیزه تحت امر قرارگاه ثارالله، برگ برنده دستگاه امنیت کشور در کنترل پایتخت اند، 85% نیروهای این دوواحد را سربازان وظیفه فاقد انگیزه و آموزش ندیده تشکیل داده اند. در شهر تهران با فروش میلیونی وسایل نقلیه سواری، در دهه 1380، طبقات پرتعداد حاشیه شهرها دارای وسیله نقلیه شخصی شدند، در چند روز گذشته با ورود خودروهای سواری معترضین در مقیاس چندصدهزاری بزرگراههای راهبری شهر، مرکز به شمال و شرق به غرب کاملا مسدود شدند، استفاده گسترده از نیروی سرکوب مکانیزه در چنین شرایطی ناممکن است. نمونه مشخص این مشکل انسداد کامل بزرگراه شیخ فضل الله در جریان تظاهرات روز دوشنبه بود که انتقال وسایل یگان ویژه از شمال تهران را ناممکن ساخت. در چهارشهر بزرگ کشور نیز مشکل کاملا مشابهی وجود دارد با این تفاوت که از شبکه بزرگراهی بسیار محدودتری در قیاس با تهران برخوردارند.
3 – توان عملیاتی واحدهای نیروی زمینی سپاه در سرکوب – با آماده باش و لغو مرخصی پرسنل وظیفه بین دو هفته تا 10 روز می باشد، تداوم اعتراض گسترده بیش از مدت فوق به فرار گسترده پرسنل وظیفه و ریزش نیروی شدید واحدهای عملیات شهری می انجامد. من قصد ندارم وارد جزئیات طراحی سازمان مدیریتی نیروی زمینی سپاه شوم و همچنین در مقطع فعلی علاقه ای به تحلیل واکنش احتمالی نیروی زمینی ارتش به سرکوب گسترده شهروندان ندارم. تنها بسیار سربسته مایلم به نکته ای اشاره کنم که در صورت صدور دستور سرکوب گسترده تظاهر کنندگان اکثریت قریب به اتفاق پرسنل وظیفه، افسران و فرماندهان سپاه از شلیک سرباز خواهند زد. به باور من واقعه دردناک روز دوشنبه اتفاقی کاملا خارج از کنترل و ناشی از فشار روانی روی نیروی فاقد آموزش مسلح است و احتمال تکرار آن در سطح گسترده بسیار ناچیز می باشد.
این یادداشتها ادامه خواهد یافت و در قسمتهای بعدی این مقالات به ارزیابی نقش انکار ناپذیر ایرانیان مقیم خارج از کشور، اینترنت و رسانه های فارسی زبان غیر دولتی خواهم پرداخت.